<\/p>\n
Darbenin hikayesi<\/p>\n
<\/p>\n
\u201cSiyasetin vesayetten kurtulmas\u0131 ad\u0131na ciddi bir ad\u0131m daha at\u0131l\u0131rken, <\/em><\/p>\n akla ordunun siyasete bula\u015fmas\u0131n\u0131n <\/em><\/p>\n ne b\u00fcy\u00fck tahribatlara sebebiyet verdi\u011fini <\/em><\/p>\n ara\u015ft\u0131rman\u0131n gelmesi ka\u00e7\u0131n\u0131lmaz. <\/em><\/p>\n \u00d6zellikle de \u0130ttihat ve Terakki Cemiyeti\u2019nin <\/em><\/p>\n 1908\u2032den 1918\u2032e do\u011fru giderken <\/em><\/p>\n her ge\u00e7en y\u0131l biraz daha katmerle\u015fen entrikalar\u0131n\u0131n <\/em><\/p>\n sonraki d\u00f6nemin siyasi yap\u0131lanmas\u0131 \u00fczerinde <\/em><\/p>\n olumsuz bir etki b\u0131rakt\u0131\u011f\u0131 muhakkak. <\/em><\/p>\n Dolay\u0131s\u0131yla biz bug\u00fcn yaln\u0131z <\/em><\/p>\n 27 May\u0131s\u2019tan gelen asker\u00ee darbe gelene\u011finden de\u011fil, <\/em><\/p>\n belki y\u00fcz y\u0131ll\u0131k bir asker\u00ee vesayetin <\/em><\/p>\n tahribat\u0131ndan da s\u0131yr\u0131lmaya u\u011fra\u015f\u0131yoruz.\u201d <\/em>Mustafa Arma\u011fan<\/p>\n <\/p>\n Y\u00fczy\u0131ll\u0131k vesayetten kurtulurken<\/p>\n bir konuyu da ak\u0131lda tutmak gerekir.<\/p>\n Analizi yanl\u0131\u015f yap\u0131lm\u0131\u015f sorunun \u00e7\u00f6z\u00fcm\u00fc m\u00fcmk\u00fcn de\u011fildir.<\/p>\n \u0130ttihat terakkinin ordu \u00fczerinden siyaset yapma \u00e7abalar\u0131,<\/p>\n hem ordunun dengesini bozmu\u015f, hem de Balkanlar\u0131n<\/p>\n elden \u00e7\u0131kmas\u0131n\u0131n sebebini olu\u015fturmu\u015ftur.<\/p>\n <\/p>\n Balkanlar ve \u0130ttihat Terakki tecr\u00fcbesinden gelen<\/p>\n cumhuriyetin kurucular\u0131 ise<\/p>\n cumhuriyeti kurduktan sonra<\/p>\n ordu \u00fczerinde iki operasyon yapm\u0131\u015ft\u0131r.<\/p>\n <\/p>\n 1-T\u00fcrk ordusu art\u0131k Osmanl\u0131da oldu\u011fu gibi<\/p>\n fetihlere giden bir ordu de\u011fildir.<\/p>\n Yani bir m\u00fcdafaa durumu s\u00f6z konusudur.<\/p>\n Bu hali Atat\u00fcrk \u015fu ifadelerle dillendiriyor.<\/p>\n \u201cB\u00fct\u00fcn\u00a0\u00a0 millete\u00a0\u00a0 hi\u00e7\u00a0\u00a0 teredd\u00fcts\u00fcz<\/p>\n ve g\u00f6n\u00fcl\u00a0\u00a0 rahatl\u0131\u011f\u0131yla\u00a0\u00a0arz\u00a0\u00a0 edebilirim\u00a0\u00a0ki,<\/p>\n Cumhuriyet\u00a0\u00a0Ordular\u0131;\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0Cumhuriyeti\u00a0\u00a0ve\u00a0\u00a0 kutsal<\/strong> topraklar\u0131n\u0131 <\/strong><\/p>\n g\u00fcvenle\u00a0\u00a0koruma\u00a0\u00a0ve\u00a0\u00a0savunma\u00a0\u00a0kudretindedir <\/strong><\/p>\n ve haz\u0131rd\u0131r<\/strong>.<\/p>\n (1925, \u0130zmir) (Atat\u00fcrk\u2019\u00fcn S\u00f6ylev ve Deme\u00e7leri, C. II. Ankara, 1952, s. 240)<\/p>\n <\/p>\n 2-Ordu ya\u015fanan tecr\u00fcbeler \u00e7er\u00e7evesinde siyasetin d\u0131\u015f\u0131ndad\u0131r<\/p>\n Bu ger\u00e7ekler \u00e7er\u00e7evesinde 1950 li y\u0131llara gelinmi\u015ftir.<\/p>\n <\/p>\n Ordunun siyasetin d\u0131\u015f\u0131nda tutulmas\u0131n\u0131 kolayla\u015ft\u0131ran<\/p>\n birinci sebep; ordu \u00fczerinde etkili olan ki\u015filerin siyaset yapmas\u0131,<\/p>\n <\/p>\n ikinci sebep ise askeri ba\u015far\u0131s\u0131 olmayan ordunun i\u00e7 siyasette kendini s\u00f6z sahibi g\u00f6rememesidir.<\/p>\n <\/p>\n 1950 lere gelindi\u011finde: Demokrasiyi g\u00fc\u00e7lendiriyoruz s\u00f6ylemi<\/p>\n ve ordu darbe yapacak fikri sabiti<\/p>\n ordu \u00fczerinde bir operasyonun yap\u0131lmas\u0131na sebep oldu<\/p>\n ve DP ilk i\u015f olarak ordudaki 15 general ve 155 albay\u0131<\/p>\n emekli ederek cumhuriyet ordusunu yeniden d\u00fczenledi.<\/p>\n Darbecilerin ordudan uzakla\u015ft\u0131r\u0131lmas\u0131 ad\u0131 alt\u0131nda yap\u0131lan<\/p>\n bu operasyonun ger\u00e7ek sebebi<\/p>\n asl\u0131nda cumhuriyet ordusunun genlerinde oynama \u00e7abas\u0131yd\u0131.<\/p>\n <\/p>\n Topraklar\u0131 kuruma ve savunma madundaki T\u00fcrk ordusu<\/p>\n bu d\u00fczenlemelerden sonra yeniden fetihlere \u00a0(d\u0131\u015f g\u00f6revlere) y\u00f6nelecekti.<\/p>\n \u00d6ylede oldu.<\/p>\n Ayn\u0131 y\u0131l i\u00e7inde T\u00fcrkiye Kore ye 4500 asker g\u00f6nderdi.<\/p>\n Kore ye g\u00f6nderilen bu 4500 askerin karac\u0131 oldu\u011funu<\/p>\n ve bizden ba\u015fka kara askeri g\u00f6nderenin olmad\u0131\u011f\u0131 s\u00f6yler<\/p>\n ve karac\u0131lar olmadan zaferin sa\u011flanamayaca\u011f\u0131 d\u00fc\u015f\u00fcn\u00fcl\u00fcrse<\/p>\n ABD nin, AB nin ve DP partinin<\/p>\n 1950 ler de nas\u0131l bir i\u015fbirli\u011fi i\u00e7inde olduklar\u0131<\/p>\n ve bu i\u015fbirli\u011finin kimin i\u015fine yarad\u0131\u011f\u0131 ortaya \u00e7\u0131kar.<\/p>\n DP d\u00f6neminin gerek siyasi,<\/p>\n gerek ekonomik,<\/p>\n gerek askeri olaylar\u0131n\u0131n bu milletin<\/p>\n hayr\u0131na olmad\u0131\u011f\u0131n\u0131 s\u00f6ylemekte abart\u0131l\u0131 olmaz.<\/p>\n <\/p>\n Hala demokrasiyi,<\/p>\n hala askeri vesayeti,<\/p>\n hala bat\u0131n\u0131n birtak\u0131m<\/p>\n birimlerine girmeyi d\u00fc\u015f\u00fcn\u00fcyor ama ger\u00e7ekle\u015ftiremiyorsak.<\/p>\n Hala sorunlar\u0131 \u00e7\u00f6zm\u00fcyor onlarla bo\u011fu\u015fuyorsak<\/p>\n bu c\u00fcmleyi kullanma hakk\u0131m\u0131z var demektir.<\/p>\n <\/p>\n DP asker \u00fczerinden siyaset yapmaya ba\u015flay\u0131nca,<\/p>\n bu siyaset icab\u0131 d\u0131\u015f g\u00f6rev alan,<\/p>\n ald\u0131\u011f\u0131 g\u00f6revlerde ba\u015far\u0131l\u0131 olan askerin<\/p>\n g\u00f6rev d\u00f6n\u00fc\u015f\u00fc i\u00e7 siyasette sesinin \u00e7\u0131kmas\u0131na sebep oldu.<\/p>\n <\/p>\n Ellilerin sonuna do\u011fru ordunun<\/p>\n i\u00e7 siyaset konular\u0131nda m\u0131r\u0131ldanmaya ba\u015flad\u0131\u011f\u0131n\u0131<\/p>\n bunda kendinde hak g\u00f6rd\u00fc\u011f\u00fcn\u00fc,<\/p>\n vatan\u0131 de\u011filse bile<\/p>\n cumhuriyeti koruma ad\u0131na bir<\/p>\n \u015feyler yapma \u00e7abas\u0131 i\u00e7ine girdi\u011fini g\u00f6r\u00fcyoruz.<\/p>\n Orduda bu e\u011filim ortaya \u00e7\u0131karken, kar\u015f\u0131la\u015f\u0131lan ikinci olumsuz tutum orduyu kontrol edecek, siyasetin d\u0131\u015f\u0131nda tutacak siyasi g\u00fc\u00e7te yoktu. Atat\u00fcrk yoktu. \u0130n\u00f6n\u00fc vard\u0131 ama oda iktidarda de\u011fil muhalefetteydi.<\/p>\n Kore sava\u015f\u0131 sonras\u0131 T\u00fcrkiye\u2019nin siyasetini belirleyen<\/p>\n 1- NATO natonun politikalar\u0131<\/p>\n 2- Sava\u015ft\u0131\u011f\u0131 ve ba\u015far\u0131l\u0131 oldu\u011fu i\u00e7in kendinde i\u00e7 siyasete<\/p>\n m\u00fcdahale hakk\u0131 g\u00f6ren ordu<\/p>\n 3- Orduyu kontrol edebilecek g\u00fc\u00e7te siyasi liderlerin olmamas\u0131<\/p>\n <\/p>\n T\u00fcrkiye\u2019nin bu ger\u00e7ekleri 1960 ta \u00f6nce orduda<\/p>\n temizlik yapt\u0131\u011f\u0131n\u0131 s\u00f6yleyen iktidar\u0131n ba\u015f\u0131n\u0131 yedi.<\/p>\n 1960 darbesi ya\u015fand\u0131 ve \u00fc\u00e7 siyasi lider idam edildi.<\/p>\n Genlerinde oynanan cumhuriyet ordusu<\/p>\n art\u0131k Atat\u00fcrk \u00fcn kurdu\u011fu ordu de\u011fildi.<\/p>\n Natonun i\u00e7inde Nato nun bir par\u00e7as\u0131 olan orduydu.<\/p>\n Nato ordusuydu<\/p>\n <\/p>\n 1960 darbesi ve sonras\u0131nda<\/p>\n muht\u0131ralar<\/p>\n m\u00fcdahaleler<\/p>\n darbeler birbirini kovalad\u0131.<\/p>\n Bunlar\u0131n hi\u00e7 birinde<\/p>\n darbeci,<\/p>\n m\u00fcdahaleci,<\/p>\n muht\u0131rac\u0131lar an\u0131t kabirden d\u00f6n\u00fc\u015flerinde<\/p>\n bu i\u015fi yapt\u0131k demedi.<\/p>\n Hep ABD d\u00f6n\u00fc\u015flerinde oldu ve<\/p>\n hep ABD yi arkalar\u0131nda buldular.<\/p>\n Bulamayanlarsa ba\u015far\u0131l\u0131 olamad\u0131lar<\/p>\n \u015eimdilerde ayn\u0131 filmi ba\u015fka akt\u00f6rlerle ya\u015f\u0131yoruz.<\/p>\n Gene ordunun darbe yapaca\u011f\u0131 evham\u0131yla<\/p>\n orduda temizli\u011fe gidiliyor.<\/p>\n Ordu yeniden d\u00fczenleniyor.<\/p>\n Gene birtak\u0131m ekonomik kaynaklar aktar\u0131larak<\/p>\n bir yandan toplumda bir rahatl\u0131k yarat\u0131l\u0131yor<\/p>\n bir yandan sebebi bilinmeyen bir \u015fekilde Suriye ile ipler geriliyor<\/p>\n <\/p>\n y\u00fczy\u0131l \u00f6nce \u0130ttihat\u00e7\u0131lar iki \u015fey yapt\u0131.<\/p>\n <\/p>\n 1-\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0 Kadrola\u015fma sebebi ile askerin subay\u0131na ba\u011fl\u0131l\u0131\u011f\u0131,<\/p>\n subaylar\u0131n maiyetine g\u00fcvenini k\u0131rd\u0131lar.<\/p>\n <\/p>\n 2-Sava\u015f esnas\u0131nda siyasi sebeplerle<\/p>\n ordu i\u00e7inde ki Anadolulu askerlerinin<\/p>\n sava\u015fma azmini k\u0131rmak i\u00e7in;<\/p>\n \u201cRumenlinin kendi vatanlar\u0131\u201d<\/p>\n olmad\u0131\u011f\u0131n\u0131 s\u00f6yleyerek orduyu zay\u0131flatt\u0131lar.<\/p>\n <\/p>\n Ger\u00e7ektende Rumeli art\u0131k bizim de\u011fil.<\/p>\n <\/p>\n \u00dcmit edelim bu son siyasetin orduya sokulmas\u0131nda<\/p>\n ordu i\u00e7inde bir g\u00fcvensizlik itaatsizlik ya\u015fanmaz<\/p>\n ve gene \u00fcmit edelim<\/p>\n bu ortamda gene akl\u0131evvelin biri \u00e7\u0131k\u0131p<\/p>\n bizim evlatlar\u0131m\u0131za, do\u011fu Anadolu bizim yurdunuz de\u011fil<\/p>\n demez ve biz y\u00fczy\u0131l sonra bu kez do\u011fu ana dolumuzu kaybetmeyiz.<\/p>\n <\/p>\n <\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":" Darbenin hikayesi \u201cSiyasetin vesayetten kurtulmas\u0131 ad\u0131na ciddi bir ad\u0131m daha at\u0131l\u0131rken, akla ordunun siyasete bula\u015fmas\u0131n\u0131n ne b\u00fcy\u00fck tahribatlara sebebiyet verdi\u011fini ara\u015ft\u0131rman\u0131n gelmesi ka\u00e7\u0131n\u0131lmaz. \u00d6zellikle de \u0130ttihat ve Terakki Cemiyeti\u2019nin 1908\u2032den 1918\u2032e do\u011fru giderken her ge\u00e7en y\u0131l biraz daha katmerle\u015fen entrikalar\u0131n\u0131n sonraki d\u00f6nemin siyasi yap\u0131lanmas\u0131 \u00fczerinde olumsuz bir etki b\u0131rakt\u0131\u011f\u0131 muhakkak. Dolay\u0131s\u0131yla biz bug\u00fcn yaln\u0131z 27 May\u0131s\u2019tan gelen asker\u00ee darbe gelene\u011finden de\u011fil, belki y\u00fcz y\u0131ll\u0131k bir asker\u00ee vesayetin tahribat\u0131ndan da s\u0131yr\u0131lmaya u\u011fra\u015f\u0131yoruz.\u201d Mustafa Arma\u011fan Y\u00fczy\u0131ll\u0131k vesayetten kurtulurken bir…<\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":0,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[6],"tags":[],"class_list":["post-1277","post","type-post","status-publish","format-standard","hentry","category-yt","wpcat-6-id"],"views":954,"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/www.cevikce.net\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/1277","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/www.cevikce.net\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/www.cevikce.net\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.cevikce.net\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.cevikce.net\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcomments&post=1277"}],"version-history":[{"count":1,"href":"https:\/\/www.cevikce.net\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/1277\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":1278,"href":"https:\/\/www.cevikce.net\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/1277\/revisions\/1278"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/www.cevikce.net\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fmedia&parent=1277"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.cevikce.net\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcategories&post=1277"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.cevikce.net\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Ftags&post=1277"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}