{"id":1209,"date":"2015-02-10T14:46:38","date_gmt":"2015-02-10T14:46:38","guid":{"rendered":"http:\/\/www.cevikce.net\/?p=1209"},"modified":"2015-02-10T14:46:38","modified_gmt":"2015-02-10T14:46:38","slug":"deli-ibrahim","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/www.cevikce.net\/?p=1209","title":{"rendered":"DEL\u0130 \u0130BRAH\u0130M"},"content":{"rendered":"<div>\n<p>On yedinci y\u00fczy\u0131l<\/p>\n<\/div>\n<p>bilimsel y\u00f6ntemin, ortaya \u00e7\u0131kt\u0131\u011f\u0131.<\/p>\n<p>bilim tarih\u00e7ileri taraf\u0131ndan<\/p>\n<p>\u201cBilimsel Devrimler \u00c7a\u011f\u0131\u201d<\/p>\n<p>olarak adland\u0131r\u0131lan \u00e7a\u011f<\/p>\n<p>&nbsp;<\/p>\n<p>Kepler<\/p>\n<p>Galilei<\/p>\n<p>ve Newton\u2019un sahne ald\u0131\u011f\u0131 \u00e7a\u011f<\/p>\n<p>Bat\u0131n\u0131n konular\u0131 bilimsel ele ald\u0131\u011f\u0131<\/p>\n<p>bizimse konuya,<\/p>\n<p>filmsel yakla\u015ft\u0131\u011f\u0131m\u0131z \u00e7a\u011f<\/p>\n<p>&nbsp;<\/p>\n<p>\u0130brahim bu \u00e7a\u011f\u0131n insan\u0131;<\/p>\n<p>1615 y\u0131l\u0131nda do\u011fmu\u015f<\/p>\n<p>Y\u00fczy\u0131l\u0131n ba\u015flar\u0131nda<\/p>\n<p>Tam ortalar\u0131na gelindi\u011finde de<\/p>\n<p>1648 y\u0131l\u0131nda \u00f6lm\u00fc\u015f<\/p>\n<p>&nbsp;<\/p>\n<p>Otuz \u00fc\u00e7 y\u0131ll\u0131k bir \u00f6m\u00fcr<\/p>\n<p>Yirmi be\u015f ya\u015f\u0131nda ba\u015flayan<\/p>\n<p>ve sekiz y\u0131l s\u00fcren iktidar<\/p>\n<p>hayat\u0131n\u0131n iktidara gelinceye kadar ki b\u00f6l\u00fcm\u00fc<\/p>\n<p>ka\u00e7 padi\u015fah eskitmi\u015f K\u00f6semin<\/p>\n<p>iktidar oyunlar\u0131 g\u00f6lgesinde kalm\u0131\u015f<\/p>\n<p>&nbsp;<\/p>\n<p>hem iyi bir e\u011fitim alamam\u0131\u015f<\/p>\n<p>hem de \u00f6mr\u00fcn\u00fc kafes arkas\u0131nda<\/p>\n<p>\u201cyok olmakla\u201d<\/p>\n<p>\u201ciktidar olmak\u201d<\/p>\n<p>\u201cgit gelleri\u201d aras\u0131nda\u00a0 ge\u00e7irmi\u015f.<\/p>\n<p>\u201cmuhtar bile olamaz\u201d derken<\/p>\n<p>saltanat\u0131n sahibi olmu\u015f<\/p>\n<p>\u0130brahim\u2019in durumu en iyi<\/p>\n<p>onun iktidara\u00a0 geldi\u011finde<\/p>\n<p>yapm\u0131\u015f oldu\u011fu duas\u0131 a\u00e7\u0131klar<\/p>\n<p>\u201cElhamd\u00fclillah,<\/p>\n<p>Ey Rabbim! Benim gibi zay\u0131f bir kulunu<\/p>\n<p>bu makama lay\u0131k g\u00f6rd\u00fcn.<\/p>\n<p>Saltanat g\u00fcnlerimde milletimi ho\u015f hal eyle<\/p>\n<p>ve birbirimizden ho\u015fud eyle\u201d<\/p>\n<p>&nbsp;<\/p>\n<p>Bu \u015fartlarda bile sekiz y\u0131la<\/p>\n<p>a\u011fabeyi IV. Murad\u0131n \u00e7evresinde olan t\u00fcm<\/p>\n<p>dalkavuklar\u0131 saraydan uzakla\u015ft\u0131rmay\u0131<\/p>\n<p>Akdeniz tekrar<\/p>\n<p>T\u00fcrk Donanmas\u0131\u2019n\u0131n h\u00e2kimiyetine almay\u0131.<\/p>\n<p>Osmanl\u0131 Donanmas\u0131 \u00e7ektirilerden<\/p>\n<p>(Yelkenleri olmakla birlikte k\u00fcrekle de yol alan eski zaman gemisi.)<\/p>\n<p>kalyonlara ge\u00e7irilerek g\u00fc\u00e7lendirmeyi ba\u015farm\u0131\u015f<\/p>\n<p>&nbsp;<\/p>\n<p>\u0130sraf\u0131n \u00f6nlenmesi i\u00e7in fermanlar \u00e7\u0131kart\u0131r.<\/p>\n<p>paran\u0131n de\u011fer ayarlamas\u0131n\u0131 d\u00fczene sokar,<\/p>\n<p>devlete ciddiyet getirilmeye<\/p>\n<p>ticareti geli\u015ftirilerek<\/p>\n<p>ekonomi ayakta tutulmaya \u00e7al\u0131\u015f\u0131l\u0131r.<\/p>\n<p>&nbsp;<\/p>\n<p>Ba\u015far\u0131l\u0131da olur.<\/p>\n<p>&nbsp;<\/p>\n<p>Lakin\u00a0 valide Sultan<\/p>\n<p>k\u0131smen devre d\u0131\u015f\u0131 b\u0131rak\u0131l\u0131p<\/p>\n<p>saraydan kovulmu\u015f ise de,<\/p>\n<p>devlet i\u015flerine kad\u0131nlar\u0131n m\u00fcdahalesini \u00f6nleyemez.<\/p>\n<p>&nbsp;<\/p>\n<p>Bu sekiz y\u0131l\u0131n sonunda kazan\u0131lan unvansa;<\/p>\n<p>delilik<\/p>\n<p>&nbsp;<\/p>\n<p>Pop\u00fcler tarih<\/p>\n<p>bu lakab\u0131 padi\u015fah\u0131ma yak\u0131\u015ft\u0131rm\u0131\u015f<\/p>\n<p>millette kabul etmi\u015ftir<\/p>\n<p>&nbsp;<\/p>\n<p>art\u0131k o deli \u0130brahim\u2019dir.<\/p>\n<p>&nbsp;<\/p>\n<p>Delili\u011fe giden yoldaki<\/p>\n<p>\u00fc\u00e7 \u00f6zel konu<\/p>\n<p>&nbsp;<\/p>\n<p>Birinci konu; \u00e7ocuksuzluk.iktidars\u0131zl\u0131k<\/p>\n<p>&nbsp;<\/p>\n<p>1-\u0130brahim yirmi yedi ya\u015f\u0131na gelir<\/p>\n<p>ortada bir erkek \u00e7ocuk yoktur<\/p>\n<p>hanedanl\u0131kta saltanat\u0131n devam\u0131<\/p>\n<p>erkek \u00e7ocukla m\u00fcmk\u00fcnd\u00fcr.<\/p>\n<p>&nbsp;<\/p>\n<p>Erkek \u00e7ocuksa bir t\u00fcrl\u00fc olmuyor.<\/p>\n<p>Bu tam bir devlet krizi.<\/p>\n<p>&nbsp;<\/p>\n<p>Krizin \u00e7\u00f6z\u00fcm\u00fc i\u00e7in her yol denenir<\/p>\n<p>\u00c7a\u011f yeni, yeni bilimsel metotlara d\u00f6nerken<\/p>\n<p>Bizimkiler son \u00e7are olarak<\/p>\n<p>en film yola ba\u015f vururlar<\/p>\n<p>&nbsp;<\/p>\n<p>Safranbolulu karaba\u015f zade H\u00fcseyin efendiyi<\/p>\n<p>\u0130stanbul getirir saraya sokarlar<\/p>\n<p>Bu zat tarihte \u201ccinci hoca\u201d olarak bilinir<\/p>\n<p>&nbsp;<\/p>\n<p>2-cinci hoca vakas\u0131; \u00a0\u00e7\u00f6z\u00fcm ve sorun<\/p>\n<p>sorun \u00e7\u00f6z\u00fcl\u00fcr<\/p>\n<p>ama hocadan<\/p>\n<p>ama Allahtan<\/p>\n<p>sorun hocan\u0131n saraya gelmesinden<\/p>\n<p>sonra \u00e7\u00f6z\u00fcl\u00fcr<\/p>\n<p>\u0130brahim\u2019in nur topu gibi bir o\u011flu olur<\/p>\n<p>&nbsp;<\/p>\n<p>herkes mesut mutlu bahtiyar<\/p>\n<p>&nbsp;<\/p>\n<p>lakin sorunu \u00e7\u00f6zenin<\/p>\n<p>kontrol edilemeyen \u00a0y\u00fckseli\u015fi<\/p>\n<p>yeni bir sorun yarat\u0131r<\/p>\n<p>\u201ccinci hoca\u201dn\u0131n<\/p>\n<p>Osmanl\u0131n\u0131n iktidar\u0131na katk\u0131s\u0131<\/p>\n<p>hocaya siyasi ve mali g\u00fc\u00e7 kazand\u0131r\u0131r<\/p>\n<p>&nbsp;<\/p>\n<p>padi\u015fah bir bakar ki<\/p>\n<p>bir paralel yap\u0131 olu\u015fmakta<\/p>\n<p>&nbsp;<\/p>\n<p>ha\u015fha\u015filerdi<\/p>\n<p>inleriydi<\/p>\n<p>ne bilim nelerdi diye u\u011fra\u015fmaz<\/p>\n<p>meseleyi \u201ctiz kellesi vurula\u201d metodu ile \u00e7\u00f6zer<\/p>\n<p>hocan\u0131n kafas\u0131 gider<\/p>\n<p>sorun biter<\/p>\n<p>&nbsp;<\/p>\n<p>3-mirg\u00fcno\u011flu hadisesi; \u00fclkenin b\u00f6l\u00fcnmez b\u00fct\u00fcnl\u00fc\u011f\u00fc<\/p>\n<p>&nbsp;<\/p>\n<p>Sultan \u0130brahim Han\u0131n<\/p>\n<p>tahta ge\u00e7ti\u011finin ilk senesinde<\/p>\n<p>Mirg\u00fcno\u011flu hadisesi vuku buldu.<\/p>\n<p>&nbsp;<\/p>\n<p>D\u00f6rd\u00fcnc\u00fc Murad\u0131n \u0130ran Seferi s\u0131ras\u0131nda<\/p>\n<p>Revan Kalesi kumandan\u0131 olan<\/p>\n<p>Emir Mirg\u00fcno\u011flu,<\/p>\n<p>kalenin fethinden sonra affedilerek<\/p>\n<p>Emirgan\u2019da oturmas\u0131na m\u00fcsaade edilmi\u015fti<\/p>\n<p><em>(Bug\u00fcn Emirgan ad\u0131 bu zat\u0131n isminden dolay\u0131d\u0131r).<\/em><\/p>\n<p>Sefih,<\/p>\n<p>ayya\u015f<\/p>\n<p>ahlaks\u0131z<\/p>\n<p>bir kimse olan Mirg\u00fcno\u011flu,<\/p>\n<p>Sultan D\u00f6rd\u00fcnc\u00fc Murad\u0131n \u00f6l\u00fcm\u00fcn\u00fc f\u0131rsat bilerek<\/p>\n<p>b\u00f6l\u00fcc\u00fc ve y\u0131k\u0131c\u0131 propagandalarla<\/p>\n<p>M\u00fcsl\u00fcmanlar\u0131 aldatmaya ba\u015flar.<\/p>\n<p>&nbsp;<\/p>\n<p>Sultan \u0130brahim Han,<\/p>\n<p>d\u0131\u015f mihraklar ne der<\/p>\n<p>aman analar a\u011flamas\u0131n<\/p>\n<p>yok \u00e7\u00f6z\u00fcm s\u00fcreci<\/p>\n<p>diyerek i\u015fi s\u00fcr\u00fcncemeye b\u0131rakmaktansa<\/p>\n<p>yerinde bir kararla<\/p>\n<p>e\u015fk\u0131ya ba\u015f\u0131n\u0131 idam ettirir.<\/p>\n<p>&nbsp;<\/p>\n<p>Hurufiler ve m\u00fclhitler,<\/p>\n<p>bundan dolay\u0131<\/p>\n<p>\u0130brahim Hana da d\u00fc\u015fman olurlar.<\/p>\n<p>\u00c7e\u015fitli iftiralarda bulunurlar.<\/p>\n<p>\u00d6ld\u00fcr\u00fclen Mirg\u00fcno\u011flu\u2019nu<\/p>\n<p>\u201cKesikba\u015f Evliya\u201d diye<\/p>\n<p>yalan ve uydurma hikayelerle,<\/p>\n<p>yere g\u00f6\u011fe s\u0131\u011fd\u0131ramad\u0131lar<\/p>\n<p>buna inanan M\u00fcsl\u00fcmanlar<\/p>\n<p>T\u00fcrk sultan\u0131na bilmeyerek iftira ettiler.<\/p>\n<p>&nbsp;<\/p>\n<p>D\u00fcn\u00a0 devlet,<\/p>\n<p>sorunla \u201cbo\u011fu\u015fan\u201d de\u011fil<\/p>\n<p>Sorunu \u201c\u00e7\u00f6zen\u201d devlet idi<\/p>\n<p>&nbsp;<\/p>\n<p>Her ne kadar \u00e7\u00f6z\u00fcm metodu<\/p>\n<p>\u00c7o\u011fu kez \u201ctiz kellesi vurula\u201d<\/p>\n<p>metodu kullan\u0131larak ger\u00e7ekle\u015ftiriliyor idiyse de<\/p>\n<p>sorun devletin b\u00fct\u00fcnl\u00fc\u011f\u00fcn\u00fc<\/p>\n<p>milletin birli\u011fini<\/p>\n<p>sa\u011flayacak \u015fekilde \u00e7\u00f6z\u00fcl\u00fcyordu<\/p>\n<p>&nbsp;<\/p>\n<p>sorunun tortular\u0131yla sonra u\u011fra\u015f\u0131yor<\/p>\n<p>ba\u015far\u0131l\u0131 da oluyordu.<\/p>\n<p>&nbsp;<\/p>\n<p><em>y\u00fcz y\u0131llar sonra<\/em><\/p>\n<p><em>aziz devletim <\/em><\/p>\n<p><em>kendisi e\u015fk\u0131yaya <\/em><\/p>\n<p><em>\u201cdini motifler\u201d y\u00fckleyerek<\/em><\/p>\n<p><em>sorunun kayna\u011f\u0131n\u0131 g\u00fc\u00e7lendirmeyi<\/em><\/p>\n<p><em>sorunun tortular\u0131yla <\/em><\/p>\n<p><em>m\u00fccadele edermi\u015f gibi yaparak<\/em><\/p>\n<p><em>iktidar\u0131n\u0131n devam\u0131n\u0131 sa\u011flamaya \u00e7al\u0131\u015f\u0131r<\/em><\/p>\n<p><em>hale geldi<\/em><\/p>\n<p><em> <\/em><\/p>\n<p><em>D\u00fcn ecdad\u0131m <\/em><\/p>\n<p><em>\u00e7\u00f6z\u00fcm\u00fc ararken <\/em><\/p>\n<p><em>torunlar\u0131m\u0131n ecdad\u0131<\/em><\/p>\n<p><em>bug\u00fcn konular\u0131 <\/em><\/p>\n<p><em>kronik sorun haline getirme yar\u0131\u015f\u0131nda.<\/em><\/p>\n<p><em> <\/em><\/p>\n<p>Biz tarihe d\u00f6nelim<\/p>\n<p>&nbsp;<\/p>\n<p>1648 y\u0131l\u0131 geldi\u011finde<\/p>\n<p>\u0130brahim\u2019in a\u015fa\u011f\u0131 yukar\u0131 kulland\u0131\u011f\u0131 c\u00fcmle<\/p>\n<p>\u015fu olur(deli ibrahim piyesinden)<\/p>\n<p>\u201c<em>Ben neyleyeyim b\u00f6yle padi\u015fahl\u0131\u011f\u0131 anne?<\/em><\/p>\n<p><em>\u00dclkeler, k\u0131talar benim olmu\u015f neye yarar,<\/em><\/p>\n<p><em>rahat soluk alamad\u0131ktan,<\/em><\/p>\n<p><em>solu\u011fa doyamad\u0131ktan sonra<\/em>!\u201d<\/p>\n<p>&nbsp;<\/p>\n<p>Ger\u00e7ekten solu\u011fa doyamaz<\/p>\n<p>Otuz \u00fc\u00e7 ya\u015f\u0131nda terk-i d\u00fcnya eder<\/p>\n<p>&nbsp;<\/p>\n<p>&nbsp;<\/p>\n<p>\u0130brahim\u2019in deli oldu\u011funa dair<\/p>\n<p>hi\u00e7bir kaynakta ciddi bilgi yok<\/p>\n<p>ya\u015fad\u0131klar\u0131n\u0131 d\u00fc\u015f\u00fcn\u00fcp<\/p>\n<p>yapt\u0131klar\u0131na bakacak olursak<\/p>\n<p>ortada g\u00fc\u00e7l\u00fc bir irade var<\/p>\n<p>bu irade de<\/p>\n<p>\u201clale devrinin\u201d<\/p>\n<p>bir proto tipini g\u00f6rmek m\u00fcmk\u00fcn<\/p>\n<p>&nbsp;<\/p>\n<p>lale devri neydi<\/p>\n<p>\u201cvur patlas\u0131n \u00e7al oynas\u0131n\u201d<\/p>\n<p>manzaras\u0131 e\u015fli\u011finde<\/p>\n<p>devleti yeniden tanzim etmek<\/p>\n<p>&nbsp;<\/p>\n<p>\u0130brahim\u2019de de bu var<\/p>\n<p>&nbsp;<\/p>\n<p>bal\u0131klara inci mercan,<\/p>\n<p>ak ak\u00e7e atarak<\/p>\n<p>yeni\u00e7erileri.<\/p>\n<p>dar gelirli hizmetkarlara para sa\u00e7arak<\/p>\n<p>\u00e7evresini susturup<\/p>\n<p>deli numaras\u0131yla<\/p>\n<p>yapmas\u0131 gerekenleri yapm\u0131\u015ft\u0131r.<\/p>\n<p>&nbsp;<\/p>\n<p>\u201cdeli \u0130brahim\u201d ger\u00e7ekten delimiydi<\/p>\n<p>yoksa deli olan \u201cb\u00fcy\u00fck petro\u201d muydu<\/p>\n<p>&nbsp;<\/p>\n<p>&nbsp;<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>On yedinci y\u00fczy\u0131l bilimsel y\u00f6ntemin, ortaya \u00e7\u0131kt\u0131\u011f\u0131. bilim tarih\u00e7ileri taraf\u0131ndan \u201cBilimsel Devrimler \u00c7a\u011f\u0131\u201d olarak adland\u0131r\u0131lan \u00e7a\u011f &nbsp; Kepler Galilei ve Newton\u2019un sahne ald\u0131\u011f\u0131 \u00e7a\u011f Bat\u0131n\u0131n konular\u0131 bilimsel ele ald\u0131\u011f\u0131 bizimse konuya, filmsel yakla\u015ft\u0131\u011f\u0131m\u0131z \u00e7a\u011f &nbsp; \u0130brahim bu \u00e7a\u011f\u0131n insan\u0131; 1615 y\u0131l\u0131nda do\u011fmu\u015f Y\u00fczy\u0131l\u0131n ba\u015flar\u0131nda Tam ortalar\u0131na gelindi\u011finde de 1648 y\u0131l\u0131nda \u00f6lm\u00fc\u015f &nbsp; Otuz \u00fc\u00e7 y\u0131ll\u0131k bir \u00f6m\u00fcr Yirmi be\u015f ya\u015f\u0131nda ba\u015flayan ve sekiz y\u0131l s\u00fcren iktidar hayat\u0131n\u0131n iktidara gelinceye kadar ki b\u00f6l\u00fcm\u00fc ka\u00e7 padi\u015fah eskitmi\u015f K\u00f6semin iktidar oyunlar\u0131 g\u00f6lgesinde kalm\u0131\u015f&#8230;<\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":0,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[6],"tags":[],"class_list":["post-1209","post","type-post","status-publish","format-standard","hentry","category-yt","wpcat-6-id"],"views":970,"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/www.cevikce.net\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/1209","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/www.cevikce.net\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/www.cevikce.net\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.cevikce.net\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.cevikce.net\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcomments&post=1209"}],"version-history":[{"count":1,"href":"https:\/\/www.cevikce.net\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/1209\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":1210,"href":"https:\/\/www.cevikce.net\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/1209\/revisions\/1210"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/www.cevikce.net\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fmedia&parent=1209"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.cevikce.net\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcategories&post=1209"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.cevikce.net\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Ftags&post=1209"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}